Viktor Zhukovskyy. Antiochia i Aleksandria – czy zawsze teologiczna polaryzacja? Problem transcendencji oraz immanencji Boga w teologii Cyryla Aleksandryjskiego i Jana Złotoustego Друк

b_250_0_16777215_0___images_stories_joan_i_cyril.jpgCyril of Alexandria did not treat the problem of God’s transcendence and immanence as extensively and profoundly as did John Chrysostom, due to the fact that the question was not as relevant in Cyril’s time as is was in the time of Chrysostom. However, the ideas of the latter are present in the writings of Cyril, who draws a distinction between the inner being of God and His work. This simi-larity can be traced in two main points. First, God in His essential nature surpasses everything. This inner life of God is above and beyond any knowledge and reach, any concept and reasoning. All that we know about the nature of God is that He acts in the world and this action is performed by the Father through the Son in the Spirit. Second, in order to outline God’s action, Cyril uses the terms „power” and „energy” indistinguishably. For both authors the method of antinomy is a primary system of coordinates in which they combine the two fundamentally opposite poles of God’s being: the transcendent and the immanent. So, in this point the Oriental Theological Schools of Alexandria and Antioch are internally consonant.

„[…] Deus non est notus nobis in sui natura, 
sed innotescit nobis ex operationibus vel effectibus eius”

„Ci, którzy się dopasowali do Boga i osiągnęli […] przebóstwienie,
biorą udział nie w Bożej istocie, a w Boskiej energii”

Teologia szkoły aleksandryjskiej i antiocheńskiej stała się symbolem po-zostającej w konflikcie teologicznej polaryzacji. Jednoczone soborowymi, dogmatycznymi sformułowaniami te dwa typy myślenia o Bogu wciąż pozo-stawały przeciwległymi punktami widzenia. Dotyczyło to zarówno metody i sposobu interpretacji Pisma Świętego, jak również głównych kwestii dogma-tycznych na płaszczyźnie teologii trynitarnej i chrystologii. Chodzi tu przede wszystkim o rozumienie współzależności pomiędzy jednością a troistością Trójcy Świętej, jak również o ciągnące się wiekami chrystologiczne dysku-sje, które często naznaczone były brutalną i daleką od pokojowej teologiczną i personalną konfrontacją. Przeciwne sobie partie w teologicznych dyskusjach odnajdywały wspólny mianownik jedynie w błogosławionej antynomii, którą tysiąc lat później św. Grzegorz Palamas (1296-1359) nazwie „kryterium po-bożności”. Jaskrawym przykładem takiego antynomicznego związku dwóch odrębnych teologicznych paradygmatów jest formuła chalcedońska oraz dok-tryna trynitarna. Obok zasadniczych dogmatycznych sformułowań, wyrażają-cych optymalny teologiczny consensus, istniała jeszcze jedna kluczowa kwe-stia, która wciąż wymagała i nadal wymaga antynomicznego rozstrzygnięcia. Tym zagadnieniem jest mianowicie współzależność pomiędzy transcendencją a immanencją Bożej natury w stosunku do rzeczywistości stworzonej. ...

Завантажити

Більше